Lektury obowiązkowe matura 2027 – lista i jak je ogarnąć

Matura 2027 z języka polskiego wymaga nie tylko znajomości lektur obowiązkowych, ale też umiejętności ich analizy i interpretacji.

Lektury obowiązkowe są podstawą zarówno egzaminu pisemnego, jak i ustnego, dlatego ich opanowanie jest kluczowe. W tym wpisie znajdziesz pełną listę lektur na maturę 2027 i sprawdzone sposoby, jak skutecznie się ich nauczyć.

Spis treści:

• Dlaczego lektury obowiązkowe są kluczowe na maturze 2027?
• Pełna lista lektur obowiązkowych na maturze 2027
• Lektury ze szkoły podstawowej i utwory poetyckie
• Lektury w wypracowaniu – co warto wiedzieć
• Jak skutecznie przyswoić lektury obowiązkowe?
• Najczęstsze problemy z przyswajaniem lektur
• Lektury obowiązkowe na maturze 2027 – podsumowanie

Dlaczego lektury obowiązkowe są kluczowe na maturze 2027?

Lektury obowiązkowe pojawiają się w każdej części matury z polskiego:

– na maturze ustnej: pierwsze zadanie w wylosowanym zestawie zawsze dotyczy lektury obowiązkowej,
– w teście historycznoliterackim: zadania sprawdzają znajomość treści i problematyki lektur,
– w wypracowaniu: każdy temat wymaga odwołania się do lektury obowiązkowej.

Znajomość lektur nie kończy się na fabule. Egzamin wymaga rozumienia problematyki utworów oraz kontekstów: historycznych, społecznych, filozoficznych i kulturowych.

Jakie lektury obowiązkowe trzeba znać na maturze 2027?

Lista lektur obowiązkowych na maturę jest określona w podstawie programowej z 2024 roku, a CKE publikuje ją w informatorze maturalnym. Na poziomie podstawowym obejmuje 28 pozycji, od Biblii i antyku po literaturę współczesną. Część z nich obowiązuje tylko we fragmentach.

Oto lista lektur, których znajomość sprawdzana jest na maturze ustnej i w teście historycznoliterackim:

1. Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Księgi Psalmów, Apokalipsy św. Jana
2. Jan Parandowski, „Mitologia”, cz. I Grecja
3. Homer, „Iliada” (fragmenty)
4. Sofokles, „Antygona”
5. „Lament świętokrzyski” (fragmenty)
6. „Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią” (fragmenty)
7. „Pieśń o Rolandzie” (fragmenty)
8. William Szekspir, „Makbet”
9. Molier, „Skąpiec”
10. Ignacy Krasicki, wybrana satyra
11. Adam Mickiewicz, wybrane ballady, w tym „Romantyczność”; „Dziady cz. III”
12. Bolesław Prus, „Lalka”
13. Henryk Sienkiewicz, „Potop” (fragmenty)
14. Fiodor Dostojewski, „Zbrodnia i kara”
15. Stanisław Wyspiański, „Wesele”
16. Władysław Stanisław Reymont, „Chłopi” (fragmenty)
17. Stefan Żeromski, „Przedwiośnie”
18. Witold Gombrowicz, „Ferdydurke” (fragmenty)
19. Tadeusz Borowski, „Proszę państwa do gazu”
20. Gustaw Herling-Grudziński, „Inny świat” (fragmenty)
21. Hanna Krall, „Zdążyć przed Panem Bogiem”
22. Albert Camus, „Dżuma”
23. George Orwell, „Rok 1984”
24. Sławomir Mrożek, „Tango”
25. Marek Nowakowski, „Górą »Edek«” (z tomu „Prawo prerii”)
26. Andrzej Stasiuk, „Miejsce” (z tomu „Opowieści galicyjskie”)
27. Olga Tokarczuk, „Profesor Andrews w Warszawie” (z tomu „Gra na wielu bębenkach”)
28. Ryszard Kapuściński, „Podróże z Herodotem” (fragmenty)

Kliknij tutaj, aby otworzyć oficjalny informator maturalny z języka polskiego na poziomie podstawowym. Listy lektur znajdziesz na stronach 9–12.

Dobra wiadomość: tzw. błąd kardynalny, czyli poważne przekłamanie fabuły lub losów głównych bohaterów, może dotyczyć tylko lektur omawianych w całości. Lektury „we fragmentach” są pod tym względem mniej ryzykowne. Nie znaczy to jednak, że można je odpuścić.

Lektury ze szkoły podstawowej i utwory poetyckie

W teście historycznoliterackim mogą pojawić się też lektury ze szkoły podstawowej:

– Ignacy Krasicki, bajki
– Adam Mickiewicz, „Dziady cz. II” i „Pan Tadeusz” (księgi: I, II, IV, X, XI, XII)
– Aleksander Fredro, „Zemsta”
– Juliusz Słowacki, „Balladyna”

Jeśli zadanie będzie dotyczyć którejś z nich, w arkuszu dostaniesz jej fragment.

Z poezji w teście może być sprawdzana znajomość treści tylko tych utworów:

– „Bogurodzica”
– Jan Kochanowski, „Pieśń IX” ks. I, „Pieśń V” ks. II, treny IX, X, XI
– Ignacy Krasicki, „Hymn do miłości ojczyzny”
– Adam Mickiewicz, „Oda do młodości”
– Juliusz Słowacki, „Testament mój”

Również w tym przypadku w arkuszu zawsze znajdzie się fragment utworu. W teście pojawią się też inne wiersze, ale wtedy sprawdzana jest umiejętność ich odczytania, a nie znajomość treści.

Lektury w wypracowaniu – co warto wiedzieć

– Lista lektur, z których możesz wybierać, jest wydrukowana w arkuszu egzaminacyjnym.
– Na poziomie podstawowym możesz odwołać się do lektury zarówno z zakresu podstawowego, jak i rozszerzonego.
– W latach 2025–2028 możesz się też odwołać do lektur obowiązkowych z podstawy programowej z 2018 roku. Od 2029 roku będą się liczyć już tylko lektury z podstawy z 2024 roku.
– Oprócz lektury obowiązkowej (utworu epickiego albo dramatycznego) w wypracowaniu musisz wykorzystać drugi utwór literacki. Może nim być inna lektura, lektura uzupełniająca, utwór spoza listy lektur albo dowolny wiersz.

Masz problem z zapamiętaniem i ogarnięciem bohaterów?

Lektur jest mnóstwo, a przez to bohaterów do zapamiętania jeszcze więcej…

Żeby ułatwić Wam to zadanie przygotowaliśmy opracowanie KAŻDEJ lektury, gdzie bohaterowie są zwizualizowani kadrami w filmu (jeśli powstała filmowa adaptacja) lub poglądowymi obrazkami!

Pełne opracowania PDF i kompleksowe powtórzenie do matury 2027, znajdziesz w naszych paczkach maturalnych.

Zobacz więcej >>

Jak skutecznie przyswoić lektury obowiązkowe na maturze?

Zrozumienie, a nie tylko zapamiętywanie
Samo przeczytanie lektury to nie wszystko. Kluczowe jest zrozumienie, jakie przesłanie niesie tekst, jakie motywy literackie się w nim pojawiają i w jakim kontekście historycznym powstał. Zastanów się też, jak utwór łączy się ze współczesnymi problemami.

Korzystaj z opracowań
Opracowania mogą bardzo pomóc w zrozumieniu trudniejszych dzieł. W Studniówce Maturalnej znajdziesz opracowania lektur przygotowane pod aktualne wymagania CKE.

Twórz notatki i mapy myśli
Notowanie podczas czytania pomaga zapamiętać najważniejsze wydarzenia, bohaterów i motywy. Mapy myśli porządkują wiedzę i ułatwiają powtórki przed egzaminem.

Ćwicz analizę tekstu
Matura wymaga umiejętności analizy zarówno fragmentów, jak i całych utworów. Regularnie analizuj fragmenty lektur pod kątem motywów, postaci i kontekstów.

Powtarzaj regularnie
Zamiast przerabiać wszystko naraz, rozłóż powtórki w czasie, np. jedna lektura tygodniowo. Harmonogram powtórek pomoże Ci opanować materiał i utrzymać rytm nauki.

Ucz się w grupie
Analiza tekstów w grupie pozwala spojrzeć na utwór z różnych perspektyw i lepiej zrozumieć trudniejsze tematy.

Adaptacje filmowe jako uzupełnienie
Film nie zastąpi lektury, ale może pomóc w zrozumieniu fabuły i zapamiętaniu bohaterów. Traktuj go jako dodatek do nauki, a nie główne źródło wiedzy.

Najczęstsze problemy z przyswajaniem lektur

1. Niezrozumiały język
   

   Wiele lektur, zwłaszcza starszych, napisano trudnym, archaicznym językiem. Pomocne będą opracowania, które wyjaśniają niejasne fragmenty i archaizmy.

2. Brak czasu
   

   Przygotowania do matury bywają intensywne, dlatego warto korzystać z audiobooków (np. w BookBeat) albo podcastów omawiających lektury. Dzięki nim uczysz się w dowolnym momencie, np. w drodze do szkoły. 

3. Trudność w interpretacji
   

   Wielu uczniów ma problem z analizą utworów literackich. Pomogą materiały, które omawiają najważniejsze motywy i konteksty. Zajrzyj do naszych opracowań i gotowych motywów na rozprawkę – znajdziesz tam nawet odniesienia do popularnych piosenek (Dawid Podsiadło, Mata czy Wersow).

Lektury obowiązkowe na maturze 2027 – podsumowanie

– Na poziomie podstawowym obowiązuje 28 lektur, część z nich we fragmentach.
– Lektury sprawdzane są na maturze ustnej, w teście historycznoliterackim i w wypracowaniu.
– Lektury ze szkoły podstawowej i wymienione wiersze mogą pojawić się w teście, ale zawsze z fragmentem w arkuszu.
– W wypracowaniu do 2028 roku możesz korzystać też z lektur z podstawy programowej z 2018 roku.

Skuteczne przygotowanie wymaga regularności, systematycznych powtórek i zrozumienia kontekstów. Im wcześniej zaczniesz, tym spokojniej podejdziesz do egzaminu.

Powodzenia!